Bột cacao là nguyên liệu được sử dụng trong sản xuất chocolate, bánh kẹo, đồ uống và thực phẩm dinh dưỡng. Sau công đoạn nghiền, nguyên liệu có kích thước hạt rất nhỏ nên dễ hấp thụ hơi ẩm từ môi trường.
Trong nhiều tiêu chuẩn sản xuất, độ ẩm bột cacao thường được kiểm soát dưới 5%, phổ biến trong khoảng 3–5% nhằm đảm bảo khả năng bảo quản và hạn chế phát triển vi sinh vật. Chỉ cần độ ẩm tăng thêm 1–2%, bột có thể bắt đầu vón cục, giảm khả năng chảy và ảnh hưởng đến hiệu quả đóng gói tự động.
Đối với phòng QC, việc xác định độ ẩm ngay sau nghiền hoặc trước khi đóng bao giúp phát hiện nhanh sai lệch mà không phải chờ nhiều giờ như phương pháp sấy tủ.
Cân sấy ẩm M5-Thermo 203M sử dụng nguồn gia nhiệt Halogen, cho phép xác định độ ẩm chỉ trong vài phút và hỗ trợ kiểm soát chất lượng ngay trên dây chuyền sản xuất.
Tại sao bột cacao bị vón cục và mất mùi thơm tự nhiên khi độ ẩm vượt quá mức tiêu chuẩn của nhà máy?
Bột cacao sau nghiền có kích thước hạt phổ biến khoảng 20–75 µm. Kích thước hạt càng nhỏ thì diện tích tiếp xúc với không khí càng lớn, khiến nguyên liệu hút ẩm nhanh hơn.
Khi độ ẩm vượt mức kiểm soát, hàng loạt thay đổi sẽ xuất hiện:
- Độ chảy của bột giảm từ 10–30% tùy mức hút ẩm.
- Các hạt bắt đầu kết dính tạo thành vón cục.
- Hương cacao giảm do các hợp chất thơm dễ bay hơi bị thất thoát.
- Tăng nguy cơ phát triển nấm men và nấm mốc khi bảo quản lâu.
Ví dụ trong kho có độ ẩm không khí 75–80% RH, chỉ sau vài giờ nếu bao bì chưa được hàn kín, bột cacao đã có thể hấp thụ thêm hơi nước từ môi trường.
Nhiều nhà máy vì vậy thường kiểm tra độ ẩm tại 4 vị trí:
- Sau nghiền
- Sau phối trộn
- Trước đóng gói
- Trước xuất kho
Việc kiểm tra nhiều điểm giúp giảm nguy cơ toàn bộ lô hàng phải tái chế hoặc sấy lại.
Kỹ thuật thiết lập nhiệt độ sấy dốc (Profile sấy) trên M5-Thermo 203M để tránh làm cháy khét lớp bơ cacao
Bột cacao chứa khoảng 10–24% bơ cacao tùy loại nguyên liệu. Nếu ngay từ đầu sử dụng nhiệt độ quá cao, lớp chất béo trên bề mặt có thể bị biến đổi, làm mẫu đổi màu và gây sai số kết quả.
Thay vì gia nhiệt trực tiếp ở 120–140°C, nhiều phòng QC xây dựng chương trình sấy theo dạng Steps. Cách gia nhiệt này giúp hơi nước thoát dần trước khi mẫu đạt nhiệt độ cao, giảm nguy cơ hình thành lớp cháy trên bề mặt.
Một số thông số của cân sấy ẩm M5-Thermo 203M
- Khả năng cân: 200 g
- Độ đọc: 0,001 g
- Độ phân giải độ ẩm: 0,01%
- Gia nhiệt Halogen
- Nhiệt độ: 35–160°C
- Màn hình cảm ứng 5 inch
- Chế độ Standard, Fast, Mild và Steps
- Kết nối USB và RS232
Nhờ có nhiều chương trình gia nhiệt, phòng QC có thể lưu riêng phương pháp cho bột cacao, bột sữa, bột ngũ cốc hoặc bột gia vị mà không cần cài đặt lại mỗi lần đo.
Cách dàn mỏng mẫu bột mịn trên đĩa cân nhằm triệt tiêu hiện tượng bề mặt bị đóng màng ngăn hơi nước thoát ra
Sai số không chỉ đến từ thiết bị mà còn đến từ cách chuẩn bị mẫu. Nếu người vận hành đổ mẫu thành một lớp dày khoảng 8–10 mm, phần bề mặt sẽ khô trước và tạo thành lớp cản hơi nước.
Điều này khiến:
- thời gian phân tích tăng thêm 2–5 phút
- kết quả giữa các lần đo có thể lệch 0,2–0,5% độ ẩm
- độ lặp lại giảm đáng kể.
Để hạn chế hiện tượng này nên:
- Lấy khoảng 2–5 g mẫu.
- Trộn đều trước khi cân.
- Dàn mẫu dày khoảng 2–3 mm trên toàn bộ đĩa.
- Không nén hoặc ép chặt mẫu.
- Loại bỏ các cục vón lớn trước khi phân tích.
Trong nhiều thử nghiệm, việc dàn mẫu đồng đều giúp kết quả lặp lại với độ sai khác nhỏ hơn ±0,1% giữa các lần đo.
Quy trình quét ẩm nhanh ngay tại cửa xả máy nghiền để tối ưu hóa thời gian lưu kho và đóng bao thành phẩm
Nhiều nhà máy hiện không chờ đến khi nguyên liệu được chuyển về kho mới kiểm tra độ ẩm.
Mẫu thường được lấy ngay tại cửa xả máy nghiền theo chu kỳ 30–60 phút/lần hoặc sau mỗi mẻ sản xuất.
Quy trình tham khảo:
- Lấy mẫu khoảng 30–50 g.
- Trộn đều.
- Lấy 2–5 g đưa lên M5-Thermo 203M.
- Chạy chương trình sấy đã được thẩm định.
- So sánh với giới hạn kiểm soát nội bộ.
- Quyết định chuyển sang đóng bao hoặc điều chỉnh dây chuyền.
Trong điều kiện bình thường, một phép đo hoàn thành sau khoảng 5–10 phút, nhanh hơn nhiều so với phương pháp sấy tủ có thể mất 2–4 giờ.
Nhờ kiểm tra ngay trên dây chuyền, doanh nghiệp có thể:
- giảm thời gian chờ kết quả QC
- hạn chế lưu kho bán thành phẩm
- phát hiện sớm sự cố của hệ thống sấy
- giảm tỷ lệ sản phẩm phải tái chế
- duy trì độ đồng đều giữa các lô sản xuất.
Kết luận
Kiểm soát độ ẩm là một bước quan trọng để duy trì chất lượng bột cacao từ sau nghiền đến trước khi đóng gói. Với khả năng phân tích nhanh, nhiều chế độ gia nhiệt và độ phân giải độ ẩm 0,01%, cân sấy ẩm M5-Thermo 203M hỗ trợ phòng QC theo dõi chất lượng hiệu quả hơn, đồng thời rút ngắn thời gian phản hồi trong quá trình sản xuất.
Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn thêm về sản phẩm!
Thương hiệu BEL Engineering đã có mặt trên thị trường Việt Nam trên 10 năm và không ngừng phát triển. Đội ngũ sửa chữa, hiệu chuẩn, bảo trì chuyên nghiệp. Liên hệ ngay: 02822209913
